Η έξαρση του φυτοπλαγκτού στον Θερμαϊκό Κόλπο επαναφέρει στο προσκήνιο το φαινόμενο του ευτροφισμού, με την παραλία της Θεσσαλονίκης να καλύπτεται από καφέ στρώμα και τους ειδικούς να συνδέουν την εικόνα με τις υψηλές θερμοκρασίες, τους νοτιάδες και την εισροή θρεπτικών συστατικών.
Αντιμέτωποι με μια γνώριμη αλλά δυσάρεστη εικόνα βρίσκονται τις τελευταίες ημέρες κάτοικοι και επισκέπτες της Θεσσαλονίκης, καθώς ο Θερμαϊκός Κόλπος έχει καλυφθεί σε αρκετά σημεία από φυτοπλαγκτόν, με έντονη δυσοσμία και καφέ αποχρώσεις στην επιφάνεια της θάλασσας. Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα ορατό στο παραλιακό μέτωπο, από την περιοχή του Μεγάρου Μουσικής έως και την παλιά παραλία, προκαλώντας έντονο προβληματισμό για την εικόνα της πόλης.
Η επανεμφάνιση του φαινομένου αποδίδεται στον ευτροφισμό, δηλαδή στην υπερβολική ανάπτυξη υδρόβιων μικροοργανισμών, η οποία ενισχύεται όταν στη θάλασσα καταλήγουν μεγάλες ποσότητες θρεπτικών συστατικών, όπως άζωτο και φώσφορος. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα και τις εκτιμήσεις ειδικών, τα στοιχεία αυτά προέρχονται κυρίως από αστικά λύματα και γεωργικά λιπάσματα, ενώ οι υψηλές θερμοκρασίες και οι νοτιάδες των τελευταίων ημερών συνέβαλαν στη συσσώρευση του φυτοπλαγκτού κοντά στην ακτή.
Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός παχύρρευστου στρώματος, σε πρασινωπές, καφέ ή πορτοκαλί αποχρώσεις, το οποίο αλλοιώνει αισθητά την εικόνα του Θερμαϊκού. Η δυσοσμία που συνοδεύει το φαινόμενο αποτελεί ένα από τα βασικά προβλήματα για όσους κινούνται στην παραλία, ενώ η εικόνα της «καφέ θάλασσας» έχει προκαλέσει αντιδράσεις και σχόλια από πολίτες και επαγγελματίες της πόλης.
Το φαινόμενο, πάντως, δεν είναι πρωτόγνωρο για τη Θεσσαλονίκη. Η λεγόμενη «ερυθρά παλίρροια» εμφανίζεται κατά διαστήματα στον Θερμαϊκό εδώ και δεκαετίες, όταν επικρατούν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη φυτοπλαγκτού. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η κλιματική αλλαγή και η αύξηση της θερμοκρασίας των νερών ενδέχεται να κάνουν τέτοιες εξάρσεις συχνότερες και εντονότερες. Όπως αναφέρεται σε σχετικές τοποθετήσεις, ο μικρός σχετικά βαθμός ανανέωσης των νερών στον κόλπο, σε συνδυασμό με τα φορτία ρύπων και θρεπτικών ουσιών που καταλήγουν στη θάλασσα, δημιουργεί ευνοϊκό περιβάλλον για την επανάληψη του φαινομένου.
Στο επίκεντρο επανέρχεται και το ζήτημα της διαχείρισης του Θερμαϊκού. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης, σύμφωνα με τοπικά δημοσιεύματα, επισημαίνει ότι η θάλασσα δεν ανήκει άμεσα στις αρμοδιότητές του, την ώρα που η πόλη δέχεται τις επιπτώσεις στην καθημερινότητα, στην αισθητική του παραλιακού μετώπου και στην τουριστική της εικόνα. Ο αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος Βασίλης Διαμαντάκης έχει θέσει την ανάγκη δημιουργίας ειδικού φορέα διαχείρισης του Θερμαϊκού, με συμμετοχή των παράκτιων δήμων, της Περιφέρειας, του αρμόδιου υπουργείου και της πανεπιστημιακής κοινότητας.
Παράλληλα, το αντιρρυπαντικό σκάφος «Αλκίππη», που δραστηριοποιείται στον επιφανειακό καθαρισμό του παραλιακού μετώπου, επιχειρεί να περιορίσει τις επιπτώσεις, κυρίως ως προς τα επιπλέοντα απορρίμματα και τη γενική εικόνα της επιφάνειας. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, ο καθαρισμός δεν αρκεί από μόνος του για την αντιμετώπιση της αιτίας του προβλήματος, καθώς το φυτοπλαγκτόν συνδέεται με βαθύτερες περιβαλλοντικές πιέσεις και με τις συνθήκες που επικρατούν συνολικά στον κόλπο.
Μέχρι να αλλάξουν οι καιρικές συνθήκες και να υπάρξει καλύτερη κυκλοφορία των νερών, η εικόνα του Θερμαϊκού αναμένεται να παραμείνει επιβαρυμένη. Η επανεμφάνιση του φυτοπλαγκτού λειτουργεί, πάντως, ως υπενθύμιση ότι η προστασία του κόλπου δεν μπορεί να περιορίζεται σε έκτακτες παρεμβάσεις, αλλά απαιτεί σταθερή παρακολούθηση, συντονισμό φορέων και ουσιαστική αντιμετώπιση των πηγών ρύπανσης.
