Η σύγχρονη πολεμική σύγκρουση στο Ιράν δεν εξελίσσεται μόνο στα πεδία των μαχών. Διεξάγεται ταυτόχρονα και στα λογιστικά βιβλία των κρατών που συμμετέχουν σε αυτήν. Τα στοιχεία που έχουν αρχίσει να δημοσιοποιούνται αποκαλύπτουν έναν πόλεμο με τεράστιο οικονομικό αποτύπωμα, όπου η αεράμυνα κοστίζει δισεκατομμύρια δολάρια και η κατανάλωση προηγμένων πυραύλων γίνεται με ρυθμούς που η βιομηχανία όπλων δυσκολεύεται να ακολουθήσει.

Οι πρώτες εκτιμήσεις αναλυτών από το Center for Strategic and International Studies δείχνουν ότι μόνο οι United States δαπάνησαν περίπου 16,5 δισεκατομμύρια δολάρια μέσα στις πρώτες δώδεκα ημέρες των επιχειρήσεων. Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του ποσού αφορά πυραύλους αναχαίτισης, αεροπορικές επιχειρήσεις και ναυτικές αποστολές στην ευρύτερη περιοχή.

Η ακριβότερη άμυνα στην ιστορία

Το βασικό χαρακτηριστικό του πολέμου είναι η μαζική χρήση συστημάτων αεράμυνας. Τα συστήματα αυτά έχουν σχεδιαστεί για να αντιμετωπίζουν βαλλιστικούς πυραύλους, drones και πυραύλους cruise, αλλά το κόστος λειτουργίας τους είναι τεράστιο.

Κεντρικό ρόλο παίζουν τα συστήματα όπως το Patriot missile system και το THAAD, τα οποία χρησιμοποιούνται από τις ΗΠΑ και αρκετά κράτη του Κόλπου.

Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν διαρρεύσει από στρατιωτικές πηγές:

• εκτοξεύθηκαν περίπου 680 πύραυλοι Patriot PAC-2 και PAC-3
• χρησιμοποιήθηκαν περίπου 60 πύραυλοι THAAD

Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα συστήματα αεράμυνας εκτόξευσαν έως και οκτώ πυραύλους για να καταρρίψουν έναν μόνο στόχο. Αυτό συνέβη επειδή πολλά drones και πύραυλοι επιτίθενται ταυτόχρονα σε κορεστικές επιθέσεις.

Το αποτέλεσμα ήταν να εξαντληθεί σε λίγες ημέρες έως και το 18% των στρατηγικών αποθεμάτων Patriot σε ορισμένες χώρες της περιοχής.

Η αμερικανική στρατιωτική μηχανή σε πλήρη λειτουργία

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέπτυξαν μεγάλο μέρος των αμυντικών τους δυνατοτήτων για να προστατεύσουν βάσεις και συμμάχους.

Μόνο τις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης χρησιμοποιήθηκαν:

• περίπου 83 πύραυλοι SM-3 missile, κόστους περίπου 12 εκατ. δολαρίων ο καθένας
• περίπου 115 πύραυλοι SM-6 missile, κόστους 4–5 εκατ. δολαρίων
• περίπου 139 πύραυλοι Patriot PAC-3

Συνολικά, η κατανάλωση αυτών των όπλων αντιστοιχεί σε περίπου 8% των στρατηγικών αποθεμάτων ορισμένων κατηγοριών πυραύλων των ΗΠΑ.

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι εκτοξεύθηκαν 158 πύραυλοι του συστήματος THAAD, ενώ οι παραδόσεις νέων πυραύλων έχουν σταματήσει από το 2023 και αναμένεται να επαναληφθούν μόλις το 2027.

Με άλλα λόγια, ο πόλεμος καταναλώνει όπλα πιο γρήγορα απ’ όσο μπορούν να παραχθούν.

Η ισραηλινή άμυνα υπό πίεση

Παρόμοια εικόνα παρουσιάζεται και στο Israel, το οποίο διαθέτει ένα από τα πιο εξελιγμένα συστήματα αεράμυνας στον κόσμο.

Η άμυνά του βασίζεται σε τρία επίπεδα:

• Iron Dome για μικρού βεληνεκούς απειλές
• David’s Sling για πυραύλους μέσου βεληνεκούς
• Arrow missile system για βαλλιστικούς πυραύλους

Κατά τις πρώτες 96 ώρες των επιχειρήσεων:

• εκτοξεύθηκαν 135 πύραυλοι Tamir του Iron Dome
• περίπου 80 πύραυλοι Arrow
• περίπου 65 πύραυλοι David’s Sling

Σε ορισμένες κατηγορίες όπλων χρησιμοποιήθηκε πάνω από το 50% των διαθέσιμων αποθεμάτων.

Το κόστος κάθε μεγάλης νυχτερινής αναχαίτισης μπορεί να φτάσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια.

Το παράδοξο του σύγχρονου πολέμου

Η οικονομική εξίσωση είναι εντυπωσιακή.

Ένα drone που κοστίζει 20.000–50.000 δολάρια μπορεί να αναχαιτιστεί από πύραυλο αξίας 3 έως 12 εκατομμυρίων δολαρίων.

Αυτό σημαίνει ότι ένας αντίπαλος μπορεί να προκαλέσει τεράστια οικονομική ζημιά ακόμη κι αν οι περισσότερες επιθέσεις του αποτυγχάνουν.

Για τον λόγο αυτό, στρατιωτικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι ο σύγχρονος πόλεμος μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε πόλεμο οικονομικής αντοχής.

Η Ελλάδα μέσα στη νέα στρατηγική πραγματικότητα

Η Greece δεν συμμετέχει άμεσα στη σύγκρουση, όμως η επίδραση του πολέμου αγγίζει και την ελληνική οικονομία και άμυνα.

Η χώρα διαθέτει ήδη συστήματα όπως το Patriot, τα οποία αποτελούν βασικό στοιχείο της αεράμυνας της. Η εμπειρία του πολέμου δείχνει ότι η χρήση αυτών των συστημάτων είναι εξαιρετικά δαπανηρή.

Ένας μόνο πύραυλος Patriot μπορεί να κοστίζει περίπου 3,7 εκατομμύρια δολάρια, ενώ η αντικατάσταση αποθεμάτων σε περίπτωση κρίσης θα απαιτούσε τεράστιες δαπάνες.

Ταυτόχρονα, η αστάθεια στη Μέση Ανατολή επηρεάζει:

• τις ενεργειακές τιμές
• τη ναυτιλία
• τις ασφάλειες πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Περσικό Κόλπο.

Για μια χώρα με τη μεγαλύτερη εμπορική ναυτιλία στον κόσμο, όπως η Ελλάδα, οι εξελίξεις αυτές μεταφράζονται σε σημαντικό οικονομικό ρίσκο.

Ένας πόλεμος που θα πληρωθεί για χρόνια

Η μεγάλη εικόνα είναι σαφής: οι σύγχρονες στρατιωτικές συγκρούσεις κοστίζουν πλέον δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Ακόμη και αν οι εχθροπραξίες σταματήσουν σύντομα, οι συνέπειες θα συνεχιστούν:

• τα αποθέματα όπλων πρέπει να αναπληρωθούν
• οι στρατιωτικοί προϋπολογισμοί θα αυξηθούν
• η ενεργειακή αστάθεια θα επηρεάσει την παγκόσμια οικονομία.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, τελικά, δεν θα μετρηθεί μόνο σε στρατιωτικά αποτελέσματα. Θα μετρηθεί και σε τρισεκατομμύρια που θα δαπανηθούν τα επόμενα χρόνια για να ξαναχτιστεί η ισορροπία ισχύος.