Μια νέα επιχειρησιακή εφαρμογή για την παρακολούθηση των δασικών οικοσυστημάτων σε εθνικό επίπεδο αναπτύχθηκε από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου SAT4FOREST.

Το πρώτο ολοκληρωμένο εθνικό σύστημα δορυφορικής παρακολούθησης των δασών δημιουργεί το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, αξιοποιώντας σύγχρονες τεχνολογίες παρατήρησης της Γης και δεδομένα υψηλής ευκρίνειας. Η εφαρμογή αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου SAT4FOREST – Forest Monitoring Service, με συντονιστή το ΑΠΘ και επιστημονικό υπεύθυνο τον καθηγητή του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Ιωάννη Γήτα, διευθυντή του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης.

Το έργο ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2024 και ολοκληρώνεται τον Ιούνιο του 2026. Εντάσσεται στην εθνική πρωτοβουλία για την ανάπτυξη του ελληνικού προγράμματος μικροδορυφόρων και υλοποιείται με τη συμβολή του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος. Παράλληλα, πραγματοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος μικροδορυφόρων του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Στο πλαίσιο του SAT4FOREST αναπτύχθηκαν δύο βασικές υπηρεσίες. Η πρώτη αφορά τη χαρτογράφηση των τύπων δασών και της δασικής καύσιμης ύλης, ενώ η δεύτερη επικεντρώνεται στην παρακολούθηση των δασικών οικοσυστημάτων και των περιοχών του δικτύου Natura 2000. Για την υλοποίησή τους αξιοποιούνται πολυφασματικά, υπερφασματικά και ραντάρ δορυφορικά δεδομένα υψηλής χωρικής και χρονικής ανάλυσης.

Μέσα από τις τεχνολογίες αυτές παράγονται χάρτες δασικών ειδών, καύσιμης ύλης και βιοποικιλότητας. Παράλληλα, καθίσταται δυνατός ο εντοπισμός κινδύνων και πιέσεων που επηρεάζουν τα δασικά οικοσυστήματα και τις προστατευόμενες περιοχές. Τα αποτελέσματα του έργου αναμένεται να συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση της κατάστασης των φυσικών πόρων, στην εκτίμηση περιβαλλοντικών κινδύνων και στον σχεδιασμό πιο αποτελεσματικών πολιτικών διαχείρισης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το γεγονός ότι τα παραγόμενα δεδομένα απευθύνονται σε υπηρεσίες και φορείς που εμπλέκονται άμεσα με την προστασία και διαχείριση των δασών. Μεταξύ αυτών βρίσκονται η Κεντρική Δασική Υπηρεσία, οι Διευθύνσεις Δασών και τα Δασαρχεία της χώρας, τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, καθώς και ερευνητικά ινστιτούτα, πανεπιστήμια και δημόσιοι ή ιδιωτικοί φορείς που δημιουργούν παράγωγα προϊόντα, όπως χάρτες κινδύνου ή προσομοιώσεις εξάπλωσης πυρκαγιάς.

Σύμφωνα με το ΑΠΘ, η αξιοποίηση των δορυφορικών δεδομένων επιτρέπει την παρακολούθηση του συνόλου της ελληνικής επικράτειας με γρήγορο και οικονομικά αποδοτικό τρόπο. Η υπηρεσία προσφέρει δυνατότητα τακτικής επικαιροποίησης των πληροφοριών τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο ή και συχνότερα, όταν αυτό απαιτείται. Παρά το γεγονός ότι οι επιτόπιες μετρήσεις παραμένουν απαραίτητες για την ανάπτυξη και την επαλήθευση των μοντέλων, η νέα εφαρμογή μπορεί να λειτουργήσει ως σημαντικό εργαλείο υποστήριξης στη λήψη αποφάσεων.

Η πορεία του έργου παρουσιάστηκε σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στις 18 Ιουνίου 2026 με τον πρύτανη του ΑΠΘ, καθηγητή Κυριάκο Αναστασιάδη. Στη συνάντηση συμμετείχαν η επιστημονική ομάδα και εκπρόσωποι των εμπλεκόμενων φορέων, οι οποίοι ενημέρωσαν για την τελική φάση του προγράμματος και τα αποτελέσματα που έχουν ήδη προκύψει σε ερευνητικό και εφαρμοσμένο επίπεδο.

Παράλληλα, συζητήθηκε η προοπτική νέας χρηματοδότησης, με στόχο την περαιτέρω ανάπτυξη των υφιστάμενων προϊόντων και την επέκταση των λειτουργιών τους. Στη συνάντηση συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο καθηγητής Ιωάννης Γήτας και ο επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Δημήτριος Σταυρακούδης.