Οι αλλαγές στο εκλογικό σύστημα των δήμων και των περιφερειών που φέρνει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνεδρίασης της ΚΕΔΕ, με τον Χάρη Δούκα να ασκεί σκληρή κριτική.
Σε υψηλούς τόνους πραγματοποιήθηκε η συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, παρουσία του υπουργού Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιου, με το ενδιαφέρον να εστιάζεται στις αλλαγές που προωθούνται στο εκλογικό σύστημα των δήμων και των περιφερειών.
Ο νέος Κώδικας, που έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, παρουσιάστηκε από το υπουργείο ως συνολική μεταρρύθμιση και όχι ως απλή τακτοποίηση εκκρεμοτήτων. Μεταξύ των βασικών αλλαγών περιλαμβάνονται η κατάργηση του δεύτερου γύρου στις αυτοδιοικητικές εκλογές, η εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών από την πρώτη Κυριακή με ποσοστό 42% συν μία ψήφο, καθώς και η εισαγωγή συμπληρωματικής ψήφου, όταν κανένας συνδυασμός δεν συγκεντρώνει το απαιτούμενο ποσοστό.
Ο κ. Λιβάνιος υπερασπίστηκε τη λογική του νέου πλαισίου, υποστηρίζοντας ότι επιχειρείται η δημιουργία ενιαίου και πιο λειτουργικού νομοθετικού πλαισίου για την αυτοδιοίκηση. Σύμφωνα με την παρουσίαση του υπουργείου, ο Κώδικας περιλαμβάνει ρυθμίσεις για τη διακυβέρνηση δήμων και περιφερειών, την αποσαφήνιση αρμοδιοτήτων, τη διαφάνεια, τη λογοδοσία, την οικονομική λειτουργία και τη συμμετοχή των πολιτών.
Από την πλευρά της διοίκησης της ΚΕΔΕ, ο πρόεδρός της Λάζαρος Κυρίζογλου χαρακτήρισε τον νέο Κώδικα θετικό βήμα, σημειώνοντας παράλληλα ότι η Ένωση έχει καταθέσει παρατηρήσεις και επιδιώκει την ενσωμάτωση επιπλέον προτάσεών της. Η ΚΕΔΕ υποστήριξε ότι σημαντικός αριθμός θέσεών της έχει ήδη υιοθετηθεί, ενώ επιμένει στην ανάγκη ουσιαστικού διαλόγου για τις διατάξεις που παραμένουν ανοιχτές.
Στον αντίποδα, ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας άσκησε σκληρή κριτική, κάνοντας λόγο για διατάξεις που, κατά την άποψή του, περιορίζουν τη διοικητική αυτοτέλεια των δήμων και ενισχύουν τον κρατικό έλεγχο. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο άρθρο 730, ζητώντας την απόσυρσή του, καθώς υποστήριξε ότι υποχρεώνει υπηρεσιακούς παράγοντες των υπουργείων Εσωτερικών και Οικονομικών να παρίστανται σε δικαστήρια για υποθέσεις εργαζομένων στους δήμους, ακόμη και όταν τα δημοτικά συμβούλια έχουν λάβει διαφορετικές αποφάσεις.
Η μεγαλύτερη ένταση καταγράφηκε γύρω από το νέο εκλογικό σύστημα. Ο κ. Δούκας τάχθηκε κατά της κατάργησης του δεύτερου γύρου και της ψήφου δεύτερης επιλογής, υποστηρίζοντας ότι μπορεί να αλλοιώσει την ισοδυναμία της ψήφου και να οδηγήσει σε εκλογή δημάρχων με χαμηλή αρχική αποδοχή. Στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης με τον πρόεδρο της ΚΕΔΕ, έθεσε το ερώτημα αν οι αλλαγές γίνονται με πολιτική στόχευση, με τη φράση: «Φτιάχνουμε νόμο για να μην βγω εγώ δήμαρχος;».
Πάντως ήδη φαίνεται πως υπάρχουν διαφωνίες και από φωνές πέραν όσων πλήττονται άμεσα από τις αλλαγές στην διαδικασία εκλογής. Στις αλλαγές άσκησε σκληρή κριτική ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος κατά την διάρκεια της ημερίδας της ΚΕΔΕ για τη συνταγματική αναθεώρηση και το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ο κ. Παυλόπουλος εμφανίστηκε κάθετα αντίθετος με τη λογικό του νέκου εκλογικού συστήματος τονίζοντας πως είναι αδιανότητο μια κυβέρνηση να επιδιώκει να ελέγξει την πλειοψηφία των Δήμων της χώρας, μέσω αλλαγών στον εκλογικό νόμο. Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας υπερασπίστηκε με ένταση την αυτονομία της Αυτοδιοίκησης και προειδοποίησε ότι τέτοιες παρεμβάσεις αλλοιώνουν τον πυρήνα της δημοκρατικής εκπροσώπησης στους ΟΤΑ.
Πέρα από την εκλογική διάσταση, ο Κώδικας ανοίγει και ευρύτερα ζητήματα για το πώς θα οργανωθεί η καθημερινή λειτουργία των ΟΤΑ τα επόμενα χρόνια. Η κυβέρνηση προβάλλει ως στόχο την απλοποίηση των διαδικασιών και την αποτελεσματικότερη άσκηση αρμοδιοτήτων, ενώ αιρετοί ζητούν πιο καθαρές εγγυήσεις για τους πόρους, το προσωπικό και τον ρόλο των δημοτικών συμβουλίων.
Έτσι, η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται στον τρόπο εκλογής δημάρχων, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης κράτους και αυτοδιοίκησης. Οι επόμενες παρεμβάσεις των δήμων, των Περιφερειακών Ενώσεων και των παρατάξεων θα κρίνουν σε ποιο βαθμό το τελικό κείμενο θα διαμορφωθεί μέσα από συναινέσεις ή θα οδηγηθεί στη Βουλή με ανοιχτές αντιδράσεις.
